{"id":61,"date":"2025-04-25T22:13:36","date_gmt":"2025-04-25T22:13:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61"},"modified":"2025-07-17T22:30:18","modified_gmt":"2025-07-17T22:30:18","slug":"ocalic-od-zapomnienia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61","title":{"rendered":"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"766\" height=\"1024\" data-id=\"63\" src=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-766x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-63\" srcset=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-766x1024.jpg 766w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-224x300.jpg 224w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-768x1027.jpg 768w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-1149x1536.jpg 1149w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-1532x2048.jpg 1532w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg 1915w\" sizes=\"auto, (max-width: 766px) 100vw, 766px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"766\" data-id=\"65\" src=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250321_195327-1024x766.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-65\" srcset=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250321_195327-1024x766.jpg 1024w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250321_195327-300x224.jpg 300w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250321_195327-768x574.jpg 768w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250321_195327-1536x1149.jpg 1536w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250321_195327-2048x1532.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"766\" height=\"1024\" data-id=\"66\" src=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-766x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-66\" srcset=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-766x1024.jpg 766w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-224x300.jpg 224w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-768x1027.jpg 768w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-1149x1536.jpg 1149w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-1532x2048.jpg 1532w, https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093301-scaled.jpg 1915w\" sizes=\"auto, (max-width: 766px) 100vw, 766px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Hugo von Wattmann &#8211; Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Zabieram Was dzisiaj na spotkanie z ksi\u0105\u017ck\u0105 <strong>\u201eHugo von Wattmann- Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej 1876-1946\u201d<\/strong>, wyd. Edytorial \u2013 Rzesz\u00f3w 2024. Autorzy to <strong>Justyna i Janusz Grechutowie<\/strong>, dwoje historyk\u00f3w, prywatnie i zawodowo, jako nauczyciele, s\u0105 zwi\u0105zani z Rud\u0105 R\u00f3\u017canieck\u0105 i Lubaczowem.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Hugo von Wattmann - Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej\" width=\"640\" height=\"360\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/e49TwIngtkA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p>Pe\u0142ny wywiad mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=e49TwIngtkA\">tutaj<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Barona Hugo von Wattmann, by\u0142 to w\u0142a\u015bciciel ziemski zwi\u0105zany z Rud\u0105 R\u00f3\u017canieck\u0105, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 jego rodowa siedziba oraz p\u00f3\u017anobarokowy pa\u0142ac, posiada\u0142 r\u00f3wnie\u017c liczne dobra w Niemstowie, Dzikowie, Gorajcu, Sokalu. By\u0142 Austriakiem i nale\u017ca\u0142 do elity gospodarczej i politycznej Galicji, a po 1918r.-wojew\u00f3dztwa lwowskiego w odrodzonej Polsce. Czas w jakim \u017cy\u0142 i dzia\u0142a\u0142 Baron Wattmann przypada na prze\u0142om wiek\u00f3w XIX\/XX, jest to bardzo burzliwy okres w historii Europy \u015arodkowo-Wschodniej. Urodzi\u0142 si\u0119 i m\u0142odzie\u0144cze lata sp\u0119dzi\u0142 w Galicji, w monarchii habsburskiej, ten czas belle epoque ko\u0144czy I wojna \u015bwiatowa. Hugo von Wattmann podczas I wojny \u015bwiatowej s\u0142u\u017cy w Cesarsko Kr\u00f3lewskiej Armii, a po wojnie jego zniszczone dobra znalaz\u0142y si\u0119 w odrodzonej Polsce. Lata 20ste i 30ste XX wieku, to lata wysokiej prosperity dla przedsi\u0119biorczego ziemianina. Baron Wattmann odnajduje si\u0119 w nowych geopolitycznych realiach, aktywnie dzia\u0142a na polu gospodarczym, jak i politycznym. Kres jego aktywno\u015bci przynosi II wojna \u015bwiatowa.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Historia Barona Hugo von Wattmanna z Rudy R\u00f3\u017canieckiej i jego rodziny, w zderzeniu z dwoma totalitaryzmami, niemieckim i radzieckim, zako\u0144czy\u0142a si\u0119 tragicznie<\/strong>. <strong>Baron<\/strong> <strong>umiera w Wiedniu w 1946r., a wraz z nim przemin\u0119\u0142a bezpowrotnie belle epoque, jak\u0105 by\u0142a wieloetniczna Galicja i Polska z okresu mi\u0119dzywojennego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Sk\u0105d pomys\u0142 na napisanie biografii o Baronie Hugonie von Wattmannie?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Posta\u0107 barona Wattmanna nie by\u0142a znana do tej pory szerszej publiczno\u015bci, chocia\u017c wci\u0105\u017c \u017cyje w zbiorowej pami\u0119ci kolejnych pokole\u0144 mieszka\u0144c\u00f3w Rudy R\u00f3\u017canieckiej i okolic.<\/p>\n\n\n\n<p>Impulsem do napisania biografii by\u0142 pocz\u0105tkowo pomys\u0142 napisania artyku\u0142u do ksi\u0119gi pami\u0105tkowej o S.F.Gajerskim, regionali\u015bcie z powiatu lubaczowskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas pisanie biografii Pa\u0144stwo Grechutowie korzystali z materia\u0142\u00f3w zgromadzonych w Polsce w Archiwach w Lublinie, w Przemy\u015blu; w Parafii w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej, w P\u0142azowie, oraz po\u015brednio z Pa\u0144stwowego Archiwum we Lwowie. Dotarto do \u015bwiadectw pisanych r\u0119k\u0105 Hugo von Wattmanna z Archiwum Politycznego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Berlinie oraz do \u015bwiadectw i zdj\u0119\u0107, kt\u00f3re udost\u0119pni\u0142a jego rodzina. Imponuj\u0105c\u0105 prac\u0119 bibliograficzn\u0105 uzupe\u0142nia szereg opracowa\u0144 i artyku\u0142\u00f3w z przedwojennej prasy, z kt\u00f3rych wy\u0142ania si\u0119 nietuzinkowa posta\u0107 barona Wattmanna i barwne dzieje jego rodziny. W ksi\u0105\u017cce r\u00f3wnie\u017c ciekawie <strong>maluje si\u0119 historia mieszka\u0144c\u00f3w Rudy R\u00f3\u017canieckiej<\/strong> i okolic z tamtych, minionych lat, tak nierozerwalnie zwi\u0105zanych kiedy\u015b, jak i jeszcze do dzi\u015b, z dziedzictwem Wattmann\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Rodzina, edukacja, wojsko i lekarz dw\u00f3ch cesarzy<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Zanurzaj\u0105c si\u0119 w relacje rodzinne i koligacje Barona Wattmanna, wchodzimy w bogaty i arcyciekawy <strong>\u015bwiat monarchii habsburskiej, society wiede\u0144skiej, w dzieje Prowincji Galicja, czyli w wielonarodowy tygiel kultur i religii.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hugo von Wattmann- Maelcamp Beaulieu urodzi\u0142 si\u0119 21 maja 1876 w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej, kt\u00f3ra w\u00f3wczas przynale\u017ca\u0142a do Prowincji Galicja w Cesarstwie Austriackim, by\u0142 synem wojskowego barona Ludwika von Wattmann- Maelcamp Beaulieu i Henrietty z baron\u00f3w Brunickich, dziedziczki, m.in. d\u00f3br Ruda R\u00f3\u017caniecka. Jej ojciec Jan Brunnicki na pocz. XIX wieku zosta\u0142 ochrzczony, oraz ca\u0142a rodzina zosta\u0142a neofitami. Fakt ten po 125 latach, w czasach III Rzeszy mocno zawa\u017cy na losach ich potomk\u00f3w. Ojciec Hugo von Wattmanna by\u0142 wojskowym, budowa\u0142, m.in. forty twierdzy Przemy\u015bl i Krak\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c znane s\u0105 jego liczne egzotyczne podr\u00f3\u017ce po \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p>Biografia barona Wattmanna zawiera liczne ciekawostki np. to, \u017ce dziadek barona, <strong>prof. Joseph von Wattmann- Maelcamp Beaulieu by\u0142 wybitnym chirurgiem i osobistym lekarzem dw\u00f3ch cesarzy Austrii: Franciszka I i Franciszka J\u00f3zefa I<\/strong>. A od strony matki w jego rodzinie by\u0142 prof., historyk i rektor Uniwersytetu Lwowskiego J\u00f3zef Mauss. Rodzina barona nale\u017ca\u0142a wi\u0119c do bogatych i wp\u0142ywowych ludzi w Galicji.<\/p>\n\n\n\n<p>Hugo von Wattmann kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Akademii Rolniczej w Poppelsdorfie k. Bonn., w Instytucie Rolnictwa w Lipsku, w Akademii Ziemia\u0144skiej w Wiedniu. Uko\u0144czy\u0142 szko\u0142y, kt\u00f3re przygotowywa\u0142y go do obj\u0119cia maj\u0105tku ziemskiego. W Wiedniu nale\u017ca\u0142 do tamtejszej elity, bywa\u0142 na salonach, korzysta\u0142 z urok\u00f3w bell epoque. Do wiede\u0144skich obrazk\u00f3w z tamtych lat mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, jak rozbrzmiewa\u0142 walc J. Straussa <em>Nad pi\u0119knym, modrym Dunajem<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u0142ody Hugo von Wattmann nast\u0119pnie odbywa jednoroczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 wojskow\u0105 w stopniu podporucznika rezerwy. Jednocze\u015bnie w rodzinnym maj\u0105tku rozwija\u0142 nowoczesne metody gospodarowania, pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c artyku\u0142y rolnicze do licznych publikacji, m.in. na tematy hodowli. Od lat 90 XIX wieku w maj\u0105tku Ruda R\u00f3\u017caniecka rozwija wraz z ojcem na szerok\u0105 skal\u0119 hodowle byd\u0142a mlecznego oraz produkcj\u0119 mas\u0142a i <strong>ser\u00f3w, m.in. camembert, Chateau-Ruda<\/strong> (powstaje tu w 1899 nowoczesna mleczarnia parowa). Autorzy biografii cytuj\u0105, za publikacj\u0105 prasow\u0105 z 1905r., \u017ce dobra Hugo von Wattmana nale\u017ca\u0142y do <em>najbardziej post\u0119powych i najbardziej g\u0142o\u015bnych.<\/em> Post\u0119powo\u015b\u0107 ta wyra\u017ca\u0142a si\u0119 w posiadaniu elektrowni i sieci elektrycznej oraz w tym, \u017ce znajdowa\u0142 si\u0119 tu du\u017cy tartak parowy. Hugo von Wattmann w czasach galicyjskich udziela\u0142 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych organizacjach spo\u0142ecznych, gospodarczych jak i samorz\u0105dowych powiatu cieszanowskiego.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wybrank\u0105 barona zostaje baron\u00f3wna Maria Krystyna von Lederer, zwana Christ\u0105<\/strong>, kt\u00f3ra by\u0142\u0105 c\u00f3rk\u0105 barona Alfreda von Lederer, CK starosty z Amstetten w Dolnej Austrii i Julii z domu Leitkep. \u015alub odby\u0142 si\u0119 w 1902r. i wkr\u00f3tce przychodz\u0105 na \u015bwiat ich c\u00f3rki: w 1903r. Brunhilda, a rok p\u00f3\u017aniej Ingeborga. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 czasu rodzina sp\u0119dza\u0142a w swoich posiad\u0142o\u015bciach w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej prowadz\u0105c towarzyskie i dostatnie \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Okres mi\u0119dzywojenny czyli Nowa rzeczywisto\u015b\u0107<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Wybuch I wojny \u015bwiatowej przerywa t\u0119 gospodarcz\u0105 i samorz\u0105dow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 samego barona Wattmana, jak i spokojne \u017cycie jego rodziny. <strong>Od 1914r. Europa wchodzi w okres za\u0107mienia. Nadci\u0105gaj\u0105ce mroki wy\u0142oni\u0105 nowe kszta\u0142ty, nast\u0105pi\u0105 zmiany nieznane do tej pory na kontynencie europejskim, co w konsekwencji doprowadzi do tragedii II wojny \u015bwiatowej.<\/strong> Jako porucznik kawalerii Hugo von Wattmann, wychowywany w rodzinie o tradycjach wojskowych aktywnie uczestniczy w wojnie CK Austrii przeciw carskiej Rosji. Dobra Wattmann\u00f3w, jak i okoliczne miejscowo\u015bci by\u0142y okupowane ju\u017c w 1914r. przez wojska rosyjskie i powa\u017cnie zniszczone, \u0142\u0105cznie ze spaleniem pa\u0142acu Brunickich. Ko\u0144czy si\u0119 wojna, rodzina szcz\u0119\u015bliwie powraca do zniszczonego maj\u0105tku i do nowej rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Za\u0142ama\u0142 si\u0119 dotychczasowy \u0142ad w Europie \u015arodkowo-Wschodniej. Monarchia Habsburg\u00f3w przesta\u0142a istnie\u0107<\/strong>. <strong>Prowincja Galicja wesz\u0142a w sk\u0142ad odrodzonej II RP<\/strong>. Dobra Wattmann\u00f3w w powojennej rzeczywisto\u015bci znalaz\u0142y si\u0119 w odbudowanym pa\u0144stwie Polskim. W tak prze\u0142omowym i trudnym momencie, baron Wattmann wykaza\u0142 si\u0119 pragmatyzmem oraz racjonalno\u015bci\u0105, poniewa\u017c przyj\u0105\u0142 obywatelstwo polskie i jak podkre\u015blaj\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki, by\u0142 lojalnym obywatelem Rzeczpospolitej Polski. Baron zaczyna\u0142 wszystko od pocz\u0105tku, odbudowywa\u0142 od nowa swoje niegdy\u015b pr\u0119\u017cne gospodarstwo, ale ju\u017c w nowych realiach geopolitycznych. Wznawia hodowle karpi i rozwija gospodark\u0119 rybn\u0105 na szerok\u0105 skal\u0119. Sprzyja\u0142y temu r\u00f3wnie\u017c panuj\u0105ce tu stosunki spo\u0142eczne, kt\u00f3re nie zmieni\u0142y si\u0119 w tej cz\u0119\u015bci odrodzonej Polski, jakim by\u0142o woj lwowskie, powiat cieszanowski, a od 1923r. powiat lubaczowski. Tutaj, jak w przed wojn\u0105 w \u00f3wczesnej Galicji, nadal mieszkali obok siebie Polacy, Rusini, \u017bydzi i Niemcy. Czyli powiedzia\u0142abym nasz rodzimy \u201ekocio\u0142 galicyjski\u201d. Dwudziestolecie mi\u0119dzywojenne, mo\u017cna rzec, to modernizm w sztuce i modernizacja gospodarki.<\/p>\n\n\n\n<p>Hugo Wattmann przez ca\u0142e swoje doros\u0142e \u017cycie \u017cywo interesowa\u0142 si\u0119 nowymi kierunkami w gospodarce rolnej, le\u015bnej a szczeg\u00f3lnie interesowa\u0142o go i wdra\u017ca\u0142 koncepcj\u0119 <strong>gospodarki rolno-stawowej.<\/strong> By\u0142 cz\u0142onkiem wielu organizacji i stowarzysze\u0144 rolniczych a jego liczne publikacje w prasie bran\u017cowej na temat hodowli i upraw le\u015bnych by\u0142y wysoko cenione. Prowadzi\u0142 o\u017cywion\u0105 korespondencj\u0119 z w\u0142a\u015bcicielami ziemskimi i pracownikami naukowymi. By\u0142 niekwestionowanym autorytetem w swej dziedzinie.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Na pocz\u0105tku lat 20 XX wieku zajmuje 70. miejsce w\u015br\u00f3d najwi\u0119kszych w\u0142a\u015bcicieli ziemskich w Polsce, a w powiecie cieszanowskim jest najwi\u0119kszym<\/strong>. W latach 30stych posiada\u0142 ok 10 000 ha, w tym 8500 ha las\u00f3w, 1200 ha u\u017cytk\u00f3w rolnych i 300 ha staw\u00f3w. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w funkcjonowaniu d\u00f3br barona odgrywa\u0142y zak\u0142ady przemys\u0142owe zwi\u0105zane z bran\u017c\u0105 drzewn\u0105 w tym terpentyniarnia (terpentyna trafia\u0142a do Anglii i Danii, gdzie stosowano j\u0105 do impregnowania lin okr\u0119towych).<\/p>\n\n\n\n<p>\u017bycie rodzinne uk\u0142ada si\u0119, c\u00f3rki wychodz\u0105 za m\u0105\u017c za Polak\u00f3w; Inga za Zdzis\u0142awa Avenariusa (w 1924r.), z kt\u00f3rym ma 2 syn\u00f3w, Gustawa i Ferdynand; a Hilda wychodzi za m\u0105\u017c za wojskowego Janusza Muszy\u0144skiego (w 1932r.), z kt\u00f3rym ma 2 syn\u00f3w, Henryka i Jerzego. Oba \u015bluby odbywaj\u0105 si\u0119 w ko\u015bciele w P\u0142azowie i s\u0105 doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do spotka\u0144 towarzyskich. Klasa ziemia\u0144ska prosperuje dobrze w realiach II RP. Reforma rolna z lat 30stych XX wieku wydaje si\u0119 \u017ce, nie wp\u0142yn\u0119\u0142a znacznie na dzia\u0142ania barona, chocia\u017c zmuszony jest w 1938r. Sprzeda\u0107, w ramach parcelacji grunt\u00f3w, ziemie na \u0141ozach oraz w Gorajcu.<\/p>\n\n\n\n<p>Hugo von Wattmann w okresie II RP kontynuowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c aktywno\u015b\u0107 samorz\u0105dow\u0105. Zasiada\u0142 nawet w Radzie G\u0142\u00f3wnej Zwi\u0105zku Ziemian, udziela\u0142 si\u0119 tym samym w \u017cyciu gospodarczym i spo\u0142ecznym II RP, gdzie jego arystokratyczne i niemieckie pochodzenie by\u0142o tylko atutem. W samorz\u0105dzie powiatowym w Lubaczowie by\u0142 aktywny do 1939r., do wybuchu II wojny \u015bwiatowej. W okresie mi\u0119dzywojennym by\u0142 r\u00f3wnie\u017c rotmistrzem rezerwy w 10. pu\u0142ku strzelc\u00f3w konnych w \u0141a\u0144cucie, oraz zasiada\u0142 w licznych towarzystwach rolniczych, \u0142owieckich, nawet w stra\u017cy po\u017carnej. Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 za autorami biografii, \u017ce baron Wattmann kontynuowa\u0142 obowi\u0105zki kolatora parafii rzymskokatolickich w P\u0142azowie, Dzikowie Starym oraz parafii greckokatolickich w P\u0142azowie, Dzikowie Starym i U\u0142azowie. Baron w pami\u0119ci kolejnych pokole\u0144 (obrazy mieszka\u0144c\u00f3w z opowie\u015bci rodzinnych) jawi si\u0119 czasami jako surowy pan. Uchodzi\u0142 za twardego i wymagaj\u0105cego pracodawc\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Z ciekawostek mo\u017cna doda\u0107, \u017ce baron by\u0142 zapalonym automobilist\u0105 i jednym z pierwszych w\u0142a\u015bcicieli samochodu w powiecie lubaczowskim. Posiada\u0142 takie marki aut jak austro-daimler, steyer a tak\u017ce buick. Je\u017adzi\u0142 do Wiednia, Lwowa i Zakopanego.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ustawy norymberskie, II wojna \u015bwiatowa i koniec Brunickich Wattmann\u00f3w w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Koniec lat 30stych XX wieku przyni\u00f3s\u0142 obawy przed nadci\u0105gaj\u0105cym kataklizmem napadu III Rzeszy na Polsk\u0119. Obawy te pot\u0119gowa\u0142o prawo obowi\u0105zuj\u0105ce w hitlerowskich Niemczech, w tym ustawy norymberskie, kt\u00f3re zak\u0142ada\u0142y zgodnie z hitlerowsk\u0105 ideologi\u0105 czysto\u015b\u0107 rasow\u0105 i wy\u017cszo\u015b\u0107 rasy aryjskiej. Baron mia\u0142 \u015bwiadomo\u015b\u0107 swojego pochodzenia \u017cydowskiego w drugim pokoleniu i mia\u0142 s\u0142uszne obawy, \u017ce nie wystarczy jego niemieckie pochodzenie, uczestnictwo na froncie w I wojnie, czy te\u017c wp\u0142ywowi znajomi w Austrii i Niemczech, aby ochroni\u0107 siebie i rodzin\u0119. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowo po wkroczeniu wojsk Niemieckich pragmatyczny baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej pr\u00f3bowa\u0142 uk\u0142ada\u0107 si\u0119 z okupantem. Pr\u00f3bowa\u0142 nawet wp\u0142ywa\u0107 na kszta\u0142t linii demarkacyjnej pomi\u0119dzy Niemcami i Rosj\u0105 (ustalon\u0105 w pakcie Ribentrop &#8211; Mo\u0142otow z 23.08.1939r.), pisz\u0105c <strong>list do Fuhrera Adolfa Hitlera<\/strong>, aby jego dobra le\u017ca\u0142y w niemieckiej strefie okupacyjnej. Jednocze\u015bnie udziela\u0142 pomocy uchod\u017acom ze \u015al\u0105ska, ale obawa przed wojskiem radzieckim zmusza go do wyjazdu do Wiednia, gdzie posiada\u0142 kamienic\u0119 i gdzie pozostawa\u0142a jego druga \u017cona Hermina. Nowy uk\u0142ad o granicy pomi\u0119dzy Niemcami a sowietami pozostawia\u0142 dobra barona Wattmanna po stronie niemieckiej. Po stronie Sowiet\u00f3w pozosta\u0142 m\u0142yn w Sokalu. Rabunkowa polityka nowych w\u0142adz wobec ziemianina, obecno\u015b\u0107 pobliskiego Be\u0142\u017cca z obozem zag\u0142ady \u017byd\u00f3w, tworzy sytuacj\u0119 krytyczn\u0105 i narasta poczucie zagro\u017cenia dla ca\u0142ej rodziny barona.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla mieszka\u0144c\u00f3w Rudy R\u00f3\u017canieckiej, szczeg\u00f3lnie \u017cyd\u00f3w, praca w zak\u0142adach barona dawa\u0142a poczucie bezpiecze\u0144stwa i broni\u0142a pracownik\u00f3w przed wyw\u00f3zk\u0105 ma roboty do Niemiec lub oboz\u00f3w zag\u0142ady. Najstarsza c\u00f3rka Hilda, kt\u00f3rej m\u0105\u017c Janusz Muszy\u0144ski zgin\u0105\u0142 w kampanii wrze\u015bniowej 1939r., anga\u017cuje si\u0119 w konspiracj\u0119 z polskim podziemiem niepodleg\u0142o\u015bciowym. Razem z siostr\u0105 Ing\u0105 nie podpisuj\u0105 niemieckiej listy narodowo\u015bciowej Deutsche Volksliste. Obie, pomimo niemieckiego pochodzenia, maj\u0105c m\u0119\u017c\u00f3w Polak\u00f3w, chcia\u0142y wychowywa\u0107 swoje dzieci na Polak\u00f3w. <strong>Wybra\u0142y polsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. <\/strong>Hilda Muszy\u0144ska zosta\u0142a aresztowana przez Gestapo we Lwowie i osadzona najpierw na zamku w Lublinie, a nast\u0119pnie trafia do obozu w KL Ravensbruck w latach 1943-1945. Inga Avenarius z m\u0119\u017cem i dzie\u0107mi wyje\u017cd\u017caj\u0105 do Warszawy, a nast\u0119pnie ukrywaj\u0105 si\u0119 w maj\u0105tku Chrz\u0119stne.<\/p>\n\n\n\n<p>Losu wi\u0119\u017ania, w zwi\u0105zku z przeprowadzonym \u015bledztwie stwierdzaj\u0105cym, \u017ce mia\u0142 \u017cydowskie pochodzenie, unika Baron Wattmann. Przebywa\u0142 we Wiedniu prawdopodobnie ju\u017c od 1942r. Umiera z dala od dzieci i wnuk\u00f3w 16 marca1946r. C\u00f3rki z dzie\u0107mi prze\u017cy\u0142y zawieruch\u0119 wojny. Spotka\u0142y je powojenne \u201ePolskie drogi\u201d, dziel\u0105c traumatyczne losy wojennych tu\u0142aczy, wd\u00f3w, sierot, wi\u0119\u017aniarek.<\/p>\n\n\n\n<p>Dobra i pa\u0142ac w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej po przej\u015bciu wojsk radzieckich, oraz w nowej komunistycznej rzeczywisto\u015bci PRLu, podupad\u0142y ale przetrwa\u0142y . Nowoczesny folwark w Gorajcu, za\u0142o\u017cony tu\u017c przed wojn\u0105, zosta\u0142 przez oddzia\u0142y UPA doszcz\u0119tnie zrujnowany, jak r\u00f3wnie\u017c gorzelnia i budynki gospodarcze w Niemstowie. Spadkobiercy barona, jego c\u00f3rki zosta\u0142y wyw\u0142aszczone, maj\u0105tek zosta\u0142 rozparcelowany na mocy dekret\u00f3w PKWN z 6 .09.1944 i ustawy KRN z dnia 3.01.1946r. Na rzecz pa\u0144stwa przesz\u0142y lasy, obecnie nale\u017c\u0105ce do Nadle\u015bnictwa Narol i Oleszyce. Nacjonalizacji podlega\u0142y r\u00f3wnie\u017c elektrownie, terpentyniarnia, gorzelnia i tartak. Pa\u0144stwowe Gospodarstwo Rybackie, uruchomione na bazie staw\u00f3w barona, kontynuowa\u0142o tradycje hodowli ryb. Obecnie prowadz\u0105 je trzy podmioty gospodarcze. Zesp\u00f3\u0142 Pa\u0142acowo-Parkowy w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej i Niemstowie dzi\u015b s\u0142u\u017c\u0105 jako Zak\u0142ady Opieku\u0144czo-Lecznicze.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Dziedzictwo i pami\u0119\u0107, czyli jak rozumie\u0107 \u015bwiat w kt\u00f3rym \u017cyj\u0119<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Walec historii, kt\u00f3ry przetoczy\u0142 si\u0119 przez Polsk\u0119 i do\u015bwiadczenie dw\u00f3ch totalitaryzm\u00f3w doprowadzi\u0142y, \u017ce znikn\u0119\u0142a ca\u0142\u0105 grupa spo\u0142eczna jak\u0105 byli w\u0142a\u015bciciele ziemscy. Eksterminacja ludno\u015bci \u017cydowskiej i na koniec przesiedlenia ludno\u015bci Ukrai\u0144skiej, przeora\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwo i ludno\u015b\u0107 w powojennej Polsce w tym szczeg\u00f3lnie w powiecie lubaczowskim. Zgodnie z ideologi\u0105 komunistyczn\u0105 nie by\u0142o miejsca nawet na pami\u0119\u0107 o \u017cyj\u0105cym tu przed wojn\u0105 ziemia\u0144stwie, lub by\u0142a ta pami\u0119\u0107 zniekszta\u0142cana.<\/p>\n\n\n\n<p>Wchodz\u0105c na cmentarz parafialny w P\u0142azowie znajdziemy mauzoleum, w kt\u00f3rym pochowano w 1931r. pierwsz\u0105 \u017con\u0119 barona Wattmann. Mia\u0142o by\u0107 to miejsce poch\u00f3wku kolejnych cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Tak si\u0119 nie sta\u0142o. Baron jest pochowany w Wiedniu. Inga i rodzina Avenarius\u00f3w w Warszawie, Hilda Muszy\u0144ska wraz z synami, zostali pochowani w USA. To, co pozosta\u0142o po baronie Wattmannie, to przede wszystkim Pa\u0142ac w Rudzie R\u00f3\u017canieckiej. Pozosta\u0142y dobra niematerialne, jak pami\u0119\u0107 o przedsi\u0119biorczym gospodarzu, wprowadzonej wysokiej kulturze rolnej, le\u015bnej, tradycji hodowli stawowo &#8211; rybnej, czy te\u017c w istniej\u0105cych w okolicy nazwach toponimicznych. Ta to\u017csamo\u015b\u0107 miejscowo\u015bci z dziedzictwem rodziny Wattmann\u00f3w, to swoiste DNA mieszka\u0144c\u00f3w Rudy R\u00f3\u017canieckiej. Tera\u017aniejszo\u015b\u0107 zawsze wp\u0142ywa na postrzeganie przesz\u0142o\u015bci, a do\u015bwiadczenie historyczne zawsze kszta\u0142tuje nasze post\u0119powanie. S\u0142uszno\u015b\u0107 tej tezy najbardziej by\u0142a widoczna na spotkaniach autorskich Pa\u0144stwa Justyny i Janusza Grechut\u00f3w, kt\u00f3re cieszy\u0142y si\u0119 du\u017c\u0105 popularno\u015bci\u0105 i \u017cyw\u0105 reakcj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w powiatu lubaczowskiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Biografia Barona Hugo von Wattmanna Pa\u0144stwa Justyny i Janusza Grechut\u00f3w mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 przyczynkiem do dalszych poszukiwa\u0144 i pisania prac naukowych na temat ziemi lubaczowskiej. Warto r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107 o zamieszczonej w ksi\u0105\u017cce wspania\u0142ej ikonografii &#8211; zdj\u0119ciach, rycinach, licznych dokumentach, jak i bogatej biografii.<\/p>\n\n\n\n<p>Zapraszam r\u00f3wnie\u017c do s\u0142uchania podcastu <strong>S\u0142ucham Historii &#8211; Ocali\u0107 od zapomnienia<\/strong> &#8211; wywiad z autorami ksi\u0105\u017cki \u201e<strong>Hugo von Wattmann- Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej 1876-1946\u201d<\/strong>, wyd. Edytorial \u2013 Rzesz\u00f3w 202, <strong>z<\/strong> <strong>Justyn\u0105 Grechuta i Januszem Grechuta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dzi\u0119kuj\u0119 Pa\u0144stwu Justynie i Januszowi Grechutom za udzielenie wywiadu.<\/p>\n\n\n\n<p>Do us\u0142yszenia w kolejnym podca\u015bcie i blogu &#8211; <strong>S\u0142ucham Historii<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Renata Pi\u0105tek &#8211; S\u0142ucham Historii na Roztoczu<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hugo von Wattmann &#8211; Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej Zabieram Was dzisiaj na spotkanie z ksi\u0105\u017ck\u0105 \u201eHugo von Wattmann- Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej 1876-1946\u201d, wyd. Edytorial \u2013 Rzesz\u00f3w 2024. Autorzy to Justyna i Janusz Grechutowie, dwoje historyk\u00f3w, prywatnie i zawodowo, jako nauczyciele, s\u0105 zwi\u0105zani z Rud\u0105 R\u00f3\u017canieck\u0105 i Lubaczowem. Pe\u0142ny wywiad mo\u017cna [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-61","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-podcast"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA - S\u0142ucham Historii<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA - S\u0142ucham Historii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hugo von Wattmann &#8211; Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej Zabieram Was dzisiaj na spotkanie z ksi\u0105\u017ck\u0105 \u201eHugo von Wattmann- Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej 1876-1946\u201d, wyd. Edytorial \u2013 Rzesz\u00f3w 2024. Autorzy to Justyna i Janusz Grechutowie, dwoje historyk\u00f3w, prywatnie i zawodowo, jako nauczyciele, s\u0105 zwi\u0105zani z Rud\u0105 R\u00f3\u017canieck\u0105 i Lubaczowem. Pe\u0142ny wywiad mo\u017cna [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"S\u0142ucham Historii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-25T22:13:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-07-17T22:30:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1915\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7d3304fea80d2c1acd2e2e37c5598d93\"},\"headline\":\"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA\",\"datePublished\":\"2025-04-25T22:13:36+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-17T22:30:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61\"},\"wordCount\":2783,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/IMG_20250324_093253-766x1024.jpg\",\"articleSection\":[\"Podcast\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61\",\"name\":\"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA - S\u0142ucham Historii\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/IMG_20250324_093253-766x1024.jpg\",\"datePublished\":\"2025-04-25T22:13:36+00:00\",\"dateModified\":\"2025-07-17T22:30:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7d3304fea80d2c1acd2e2e37c5598d93\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg\",\"width\":1915,\"height\":2560},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?p=61#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/\",\"name\":\"S\u0142ucham Historii\",\"description\":\"Blog historyczny\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/7d3304fea80d2c1acd2e2e37c5598d93\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/66b791b3ed975bad168478d35711d62508f563cab88016e3235e756455f30082?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/66b791b3ed975bad168478d35711d62508f563cab88016e3235e756455f30082?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/66b791b3ed975bad168478d35711d62508f563cab88016e3235e756455f30082?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/www.sluchamhistorii.pl\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA - S\u0142ucham Historii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA - S\u0142ucham Historii","og_description":"Hugo von Wattmann &#8211; Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej Zabieram Was dzisiaj na spotkanie z ksi\u0105\u017ck\u0105 \u201eHugo von Wattmann- Maelcamp Beaulieu. Baron z Rudy R\u00f3\u017canieckiej 1876-1946\u201d, wyd. Edytorial \u2013 Rzesz\u00f3w 2024. Autorzy to Justyna i Janusz Grechutowie, dwoje historyk\u00f3w, prywatnie i zawodowo, jako nauczyciele, s\u0105 zwi\u0105zani z Rud\u0105 R\u00f3\u017canieck\u0105 i Lubaczowem. Pe\u0142ny wywiad mo\u017cna [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61","og_site_name":"S\u0142ucham Historii","article_published_time":"2025-04-25T22:13:36+00:00","article_modified_time":"2025-07-17T22:30:18+00:00","og_image":[{"width":1915,"height":2560,"url":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/#\/schema\/person\/7d3304fea80d2c1acd2e2e37c5598d93"},"headline":"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA","datePublished":"2025-04-25T22:13:36+00:00","dateModified":"2025-07-17T22:30:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61"},"wordCount":2783,"image":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-766x1024.jpg","articleSection":["Podcast"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61","url":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61","name":"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA - S\u0142ucham Historii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-766x1024.jpg","datePublished":"2025-04-25T22:13:36+00:00","dateModified":"2025-07-17T22:30:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/#\/schema\/person\/7d3304fea80d2c1acd2e2e37c5598d93"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#primaryimage","url":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/IMG_20250324_093253-scaled.jpg","width":1915,"height":2560},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?p=61#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"OCALI\u0106 OD ZAPOMNIENIA"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/#website","url":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/","name":"S\u0142ucham Historii","description":"Blog historyczny","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/#\/schema\/person\/7d3304fea80d2c1acd2e2e37c5598d93","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/66b791b3ed975bad168478d35711d62508f563cab88016e3235e756455f30082?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/66b791b3ed975bad168478d35711d62508f563cab88016e3235e756455f30082?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/66b791b3ed975bad168478d35711d62508f563cab88016e3235e756455f30082?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/www.sluchamhistorii.pl"],"url":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/?author=1"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":91,"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61\/revisions\/91"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sluchamhistorii.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}